درمان کیست تخمدان

تخمدان‌ها بخشی از سیستم تولید مثل را تشکیل می‌دهند که علاوه بر آزاد کردن تخمک، وظایفی مانند آزاد کردن هورمون‌های جنسی استروژن و پروژسترون را نیز بر عهده دارند.

سطح تخمدان‌ها توسط لایه‌ای از قشر پوشیده شده است. هر خانم دو تخمدان دارد که هر ۲۸ روز یکبار در طول چرخه قاعدگی تخمک آزاد می‌کنند.

درمان کیست تخمدان بر اساس اندازه و ظاهر کیست، علائم بالینی بیمار, سن بیمار و اینکه آیا بیمار در دوران یائسگی است یا خیرمتفاوت است.

در کیست های فانکشنال یا عملکردی تخمدان، معمولا کیست‌ها پس از چند ماه خود به خود یا با درمان دارویی از بین می‌روند، اما در مواردی که کیست بزرگ یا پایدار باشد و باعث ایجاد علائم و عوارض در فرد می‌شود، یا شک به بدخیمی باشد، جراحی توصیه می‌شود.

عوامل تاثیرگذار در درمان کیست تخمدان

تخمدان ها به شکل لوبیا هستند که بخشی از سیستم دستگاه تناسلی را تشکیل می دهند و سطح تخمدان ها از یک لایه کورتکس پوشیده شده است.

در طی دوران قاعدگی هر 28 روز تخمدان ها تخمک آزاد می کنند و علاوه بر آزاد کردن تخمک ها، هورمون‌ های استروژن و پروژسترون نیز آزاد می کنند.

برای درمان قطعی کیست تخمدان پزشک متخصص معمولا فاکتور های زیر را برای انتخاب بهترین روش درمان در نظر می گیرد:

• اندازه و ظاهر کیست
• علائم بیمار
• سن بیمار و ابنکه بیمار در دوران یائسگی هست یا نه

بهترین زمان برای درمان کیست تخمدان چه زمانی است؟

زمان شروع درمان کیست تخمدان به نوع کیست و شدت علائم بستگی دارد.

در بسیاری از موارد نیاز به اقدام فوری وجود ندارد و تنها تحت نظر بودن کافی است، اما در شرایط زیر باید سریع‌تر درمان را توسط متخصص زنان آغاز شود:

• کیستی که بزرگتر از 5 تا 7 سانتی متر می باشد و در طی چند ماه کوچک نمی شود.
• داشتن علائمی مانند دردهای شدید لگنی، خونریزی غیرطبیعی یا ایجاد فشار بر مثانه و روده ها
• مشاهده کیست مشکوک به سرطان در سونوگرافی
• آسیب به بارداری یا عدم باروری به دلیل وجود کیست ها

در صورتی که این علائم را دارید امکان دارد پزشک برای درمان سریعتر از درمان های تهاجمی تری استفاده کند.

روش های درمان کیست تخمدان

کیست تخمدان از جمله بیماری های رایج در حوزه زنان است، زمانی که تخمدان دچار اختلال می شود و کیست های کوچک و بزرگ در سطح آن پدیدار می شوند، سلامت و کیفیت زندگی بانوان را به طور مستقیم تحت تاثیر قرار می دهد.

کیستی که در سطح تخمدان ایجاد می شود، ممکن است به صورت تکی باشد یا چند کیست در کنار یکدیگر باعث ایجاد این اختلال شده باشند.

هر چقدر که کیست ها بیشتر و بزرگ تر باشند، مراحل درمان آنها کمی طولانی تر است و احتمالاً بر روی عملکرد تخمدان ها و نظام تولید هورمونی بدن تاثیرگذار خواهند بود.

برای درمان کیست تخمدان در ابتدا دکتر عاطفه گرگین، علت ایجاد کیست و نوع آن را بررسی می کند.

معمولاً کیست های کوچک و بی خطر نیازی به درمان های خاص ندارند و احتمالاً به مرور زمان و خود به خود از بین خواهد رفت.

کیست های بزرگ تری که در سطح تخمدان ایجاد می شوند، اغلب با علائم خطرناکی همراه هستند که در صورت عدم درمان سلامت بانوان را به خطر انداخته و کارکرد طبیعی رحم و ارگان های مرتبط با تخمدان را مختل می کند.

درمان کیست تخمدان با دارو درمانی

یکی از روش های معمول و کاربردی برای درمان کیست تخمدان استفاده از دارو است.

داروهای حاوی آنتی بیوتیک، داروهای ضد التهابی و داروهای هورمونی از جمله محصولاتی هستند که با عملکرد و کاربرد متفاوتی که دارند برای درمان کیست تخمدان تجویز می شوند.

داروهای ضد التهابی

در برخی موارد برای درمان کیست تخمدان داروهای ضد التهابی تجویز می شود.

اگر کیست های ایجاد شده در سطح تخمدان باعث ایجاد التهاب و درد شود این داروها تاثیر زیادی در بهبود علائم کیست تخمدان خواهد داشت.

داروهای هورمونی

برخی از بانوان در صورت ابتلا به کیست تخمدان با مصرف داروهای هورمونی می توانند سلامت خود را به دست آورند.

یکی از رایج ترین درمان ها برای بهبود کیست تخمدان داروهای هورمونی هستند.

استفاده از انواع هورمون ها و تنظیم شرایط تخمدان ها باعث می شود که در مدت زمان کوتاهی کیست های ایجاد شده از بین رفته و شرایط به حالت نرمال باز می گردد.

درمان کیست تخمدان با جراحی

یکی از روش های درمانی موثر برای درمان کیست تخمدان جراحی است، هر چقدر که کیست ایجاد شده در سطح تخمدان بزرگ تر باشد با علائم و مشکلات شدیدتری همراه است.

اگر بزرگ شدن کیست با خطر شکستن و خروج محتویات آن همراه باشد، قطعاً متخصصان نسبت به عوارض جانبی آن هشدارهای لازم را به بیماران خواهند داد.

در صورتی که اقدامات درمانی موثر نباشد، تنها راه برای درمان این عارضه انجام جراحی و خارج کردن کیست تخمدان است.

برای جراحی کیست تخمدان روش های مختلفی وجود دارد:

درمان کیست تخمدان با لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی کیست تخمدان یک روش جراحی مینیمالی اینوازیو است که با استفاده از ابزارهای مخصوص انجام می پذیرد.

جراحی لاپاراسکوپی معمولاً برای برداشتن کیست های کوچک تخمدان روشی مناسب و موثر است.

به واسطه برش های کوچکی که در سطح شکم انجام می شود، انتقال دستگاه های مخصوص سبب شده تا کیست به طور دقیق رویت شود و سپس با خارج کردن آن از سطح تخمدان این عارضه برطرف می شود.

جراحی لاپاراسکوپی کیست تخمدان با کمترین میزان آسیب و عوارض برای بافت های اطراف همراه است.

ضمن آنکه بازسازی و بهبود زخم ها سریع تر اتفاق افتاده و دوره نقاهت بسیار کوتاهی نسبت به جراحی های بزرگ تر دارد.

درمان کیست تخمدان با لاپاراتومی

لاپارتومی یک روش جراحی باز است و برای بیمارانی کاربرد دارد که دچار کیست تخمدان بزرگ هستند.

پزشک با ایجاد یک برش وسیع در ناحیه شکم با دسترسی کامل به تخمدان ها کیست ایجاد شده را خارج می کند.

همانطور که گفته شد، این جراحی برای بیمارانی انجام می شود که دچار کیسه تخمدان بزرگ یا پیچیده هستند.

متخصصان برای دسترسی بهتر و دقیق تر برای برداشتن این عارضه از سطح تخمدان جراحی باز را انجام می دهند تا در صورت آسیب دیدن جزئی یا کامل بافت تخمدان قسمت های آسیب دیده را به همراه کیست خارج کنند.

درمان خانگی کیست تخمدان

کیست تخمدان از آن دسته آسیب ها و بیماری های است که در اکثر مواقع با سایر روش های درمانی بهبود پیدا می کند.

مسئله قابل توجه در مورد درمان کیست تخمدان این است که این عارضه به هیچ عنوان با درمان های خانگی به طور قطعی بهبود پیدا نمی کند.

نیاز است که در کنار درمان های تخصصی و مصرف دارو و حتی انجام جراحی نکات مراقبتی را در خانه رعایت کرده و با ایجاد اصلاحات در سبک زندگی از باقی ماندن آسیب های ناشی از کیست تخمدان یا بروز مجدد این بیماری جلوگیری نمایید.

کمپرس گرم

برای کاهش گرفتگی ها و بهبود علائم می توانید از کمپرس گرم استفاده کنید.

به مدت 15 تا 20 دقیقه کیسه آب گرم یا پد حراراتی را بر روی شکم بگذارید و این کار را می توانید چندین مرتبه در روز انجام دهید.

کنترل استرس

یکی از عواملی که ممکن است علائم کیست تخمدان را بدتر کند، استرس هست.

با روش هایی مانند یوگا، مدیتیشن و تنفس های عمیق می توانید استرس را کاهش دهید.

کنترل استرس در رشد و پیشرفت کیست ها نقش زیادی دارد به دلیل اینکه با مهار استرس تعادل هورمون ها حفظ می شود و کیست ها رشد نمی کنند.

تغذیه مناسب

مصرف غذا های سرشار از فیبر و انتی اکسیدان و پرهیز از غذاهای چرب، فرآوری شده و قند باعث سلامت سیستم تولید مثل می شود و خطر ابتلا به کیست تخمدان را کمتر می کند.

تمرینات ورزشی

متخصصان همواره به بانوان توصیه می کنند که به طور مستمر ورزش کنند و ورزش های ملایمی مانند پیاده روی و شنا بهترین گزینه برای بهبود جریان خون هستند.

ورزش منظم باعث بهبود وضعیت عمومی بدن می شود و هورمون ها را تنظیم می کند.

ماساژ درمانی

با ماساژ می توانید جریان خون در ناحیه لگن را بهبود بخشید و التهابات تخمدان را کمتر کنید.

بهترین درمان کیست تخمدان

درمان کیست تخمدان به عواملی مثل نوع کیست، اندازه، سن بیمار و شرایط عمومی بدن فرد بستگی دارد.

در بسیار از مواقع اگر کیست کوچک باشد خود به خود از بین می رود و تنها نیاز هست تحت نظر پزشک باشید.

اگر کیست ها در حال بزرگ شدن باشند و علائم و عوارضی را برای فرد به وجود آورد، درمان های جدی تری انجام می شود.

از آنجایی که کیست ها ماهیت های مختلفی دارند و شامل کیست های هموراژیک، کیست های پلی کیستیک، سپتوم دار و کیست ها درموئید هستند، تعیین بهترین درمان کیست تخمدان به نوع کیست بستگی دارد.

دقت داشته باشید که در بعضی مواقع بهترین راه درمان هیچ کاری نکردن هست و اگر کیست شرایط دردناکی ایجاد کرد جراحی، قاتل کیست تخمدان است.

لاپاراسکوپی کیست تخمدان جزو موثر ترین روش های درمان کیست می باشند و روشی کم تهاجم برای تشخیص و درمان می باشد.

با این روش دوران نقاهت کوتاهی خواهید داشت و درد زیادی نی احساس نخواهید کرد و احتمال ایجاد عفونت و چسبندگی داخلی نیز کاهش می یابد.

با این حال انتخاب بهترین روش درمان کیست های تخمدانی به شرایط هر فرد بستگی دارد.

اهمیت درمان به‌موقع کیست تخمدان

• کاهش یا از بین بردن درد و ناراحتی ناشی از وجود کیست
• پیشگیری از بروز عوارض خطرناک مانند پیچ‌خوردگی تخمدان، ترکیدن کیست یا ایجاد عفونت
• کمک به افزایش شانس بارداری، به‌ویژه در موارد مرتبط با سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)
• کاهش احتمال ابتلا به سرطان تخمدان از طریق درمان و برداشتن کیست‌های مشکوک
• تنظیم چرخه قاعدگی و کاهش علائم همراه آن
• بهبود کیفیت زندگی با رفع درد، کاهش اضطراب و امکان ادامه فعالیت‌های روزمره با آرامش بیشتر

درمان کیست تخمدان در دختران نوجوان

در نوجوانان کیست های فانکشنال شایع است که با سونوگرافی کنترل می شود.

در صورت پایدار بودن یا ایجاد علامت، ابتدا درمان دارویی انجام می شود تا از آسیب احتمالی به تخمدان‌ها جلوگیری شود و از بزرگتر شدن کیست‌ها یا ایجاد کیست‌های بیشتر جلوگیری شود.

ممکن است در مواردی که کیست در حال رشد سریع باشد یا احتمال آسیب به تخمدان‌ها به دلیل پیچ خوردگی و خونریزی وجود داشته باشد، جراح از روش لاپاراسکوپی برای برداشتن کیست تخمدان در دختران انجام می شود.

درمان کیست تخمدان در دوران بارداری

تا زمانی که کیست‌های تخمدان در دوران بارداری علائمی ایجاد نکنند، نیازی به درمان ندارند و نیازی به درمان کیست تخمدان در دوران بارداری نیست.

با این حال، در صورت تورشن یا پیچ خوردگی کیست یا پاره شدن و خونریزی به داخل شکم دوران بارداری از طریق جراحی لاپاراسکوپی، کیست‌ها را به طور ایمن تخلیه و خارج می شود.

درمان کیست تخمدان در زنان یائسه

در زنان یائسه، درمان سریع کیست‌های تخمدان بسیار مهم است، زیرا در این گروه، خطر بدخیم شدن کیست‌ها در صورت رشد بیشتر است.

در صورت پایدار بودن یا علامت‌دار شدن و شک به بدخیمیجراحی گزینه درمانی خواهد بود.

یکی از اقدامات جراحی اصلی در دوران یائسگی، هیسترکتومی کامل به همراه اووفورکتومی است.

در این روش، رحم، تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ به طور کامل برداشته می‌شوند. این درمان در زنان یائسه ترجیح داده می‌شود، به خصوص اگر کیست‌های تخمدان سرطانی باشند یا خطر سرطانی شدن داشته باشند.

عوارض عدم درمان کیست تخمدان

اگرچه بسیاری از کیست‌های تخمدان بی‌خطر بوده و به‌طور طبیعی از بین می‌روند، اما در صورت وجود علائم یا شرایط نگران‌کننده، مراجعه به پزشک برای پیشگیری از عوارض ضروری است.

مهم‌ترین عوارض ناشی از عدم درمان کیست تخمدان عبارت‌اند از:

• پیچ‌خوردگی تخمدان (تورشن تخمدان)
• ترکیدن کیست (راپچر کیست)
• بروز عفونت‌ یا آبسه
• ایجاد مشکلات باروری
• افزایش احتمال تبدیل به سرطان
• اختلال در تخمک‌گذاری منظم
• قاعدگی‌های نامنظم، سنگین یا همراه با درد
• بروز مشکلات گوارشی، ادراری یا احساس درد در ناحیه کمر

پیشگیری از کیست تخمدان

کیست تخمدان از مشکلات شایع در میان زنان و دختران می باشد، گرچه بسیاری از کیست‌ها بدون علائم می باشند و خطری نیز ندارند، در برخی موارد می‌توانند منجر به درد، اختلال در چرخه قاعدگی یا حتی ناباروری شوند.

خوشبختانه راهکارهایی وجود دارد که می‌توان با رعایت آن‌ها احتمال بروز کیست تخمدان را کاهش داد.

برای پیشگیری از کیست تخمدان، رعایت نکات زیر توصیه می‌شود:

تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی

یکی از مهمترین راه‌های پیشگیری از کیست تخمدان، پرهیز از مصرف برخی غذاها مانند فست فودها است.

متأسفانه در دنیای امروز و حرکت زندگی به سمت اتوماسیون، فست فودها بخش بزرگی از وعده‌های غذایی روزانه ما را تشکیل داده‌اند.

بنابراین سعی کنید تا حد امکان از غذاهای سالم با فیبر بالا و همچنین میوه و سبزیجات تازه استفاده کنید.

خواب کافی، کاهش استرس، ورزش منظم و پرهیز از مصرف بیش از حد کافئین و قندهای فرآوری‌شده می‌تواند در تنظیم هورمون‌ها موثر باشد و از بروز کیست جلوگیری کند.

تغذیه سالم و سرشار از میوه، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین‌های سالم و چربی‌های مفید (مانند امگا-3) به کاهش التهاب و عملکرد بهتر تخمدان‌ها کمک می‌کند.

کاهش مصرف فست‌فود، لبنیات پرچرب و غذاهای فرآوری‌شده توصیه می‌شود.

ورزش مستمر

امروزه بسیاری از افراد حتی برای مسافت‌های کوتاه از ماشین استفاده می‌کنند که باعث بی‌تحرکی و چاقی در این افراد می‌شود.

چاقی یکی از موارد مهمی است که کیست تخمدان و سندرم پلی کیستیک را تشدید می‌کند. بنابراین برای غلبه بر این مشکل، پیاده‌روی منظم تقریباً ۱۵۰ دقیقه در هفته توصیه می‌شود.

کاهش استرس

استرس و اضطراب باعث افزایش هورمون کورتیزول در بدن می‌شود که می‌تواند در درازمدت آسیب‌های زیادی به روح و جسم افراد وارد کند.

امروزه ثابت شده است که استرس یکی از عوامل مؤثر در ایجاد کیست در تخمدان است. بنابراین سعی کنید تا حد امکان از محیط‌های استرس‌زا دوری کنید.

معاینات منظم پزشکی

معاینات منظم توسط متخصص زنان می‌تواند به تشخیص زودهنگام کیست‌های تخمدان کمک کند.

سونوگرافی لگنی و آزمایش‌های هورمونی در بعضی موارد برای بررسی وضعیت تخمدان‌ها ضروری می باشد.

کنترل وزن

اضافه‌وزن و چاقی باعث عدم تعادل هورمونی و بروز سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) می شود.

حفظ وزن مناسب با کمک رژیم غذایی و فعالیت بدنی از عوامل مهم پیشگیری به شمار می‌رود.

تجربه خانم 30 ساله از درمان کیست تخمدان

حدود 4 ماهی شده بود که سیکل ماهانه‌ام نامنظم شده بود و هر بار دردهای شدید لگنی داشتم و فشار خیلی زیادی تو قسمت شکمم داشتم.

به خاطر اینکه خیلی اذیت میشدم و علائمم بیشتر شده بود تصمیم گرفتم به متخصص زنان مراجعه کنم.

در ویزیت اول دکتر به طور کامل وضعیتم رو بررسی کردن و سوالاتی درباره سابقه داشتن کیست و سندروم تخمدان پلی کیستیک ازم پرسیدن و برام سونوگرافی تجویز کردن.

یک کیست نسبتا بزرگی توی سونوگرافی شکم و لگنی که انجام دادم داشتم و از نوع فانکشنال بود.

دکتر با توجه به وضعیت و نوع کیستم و علائمی که داشتم برام عمل لاپاراسکوپی کیست تخمدان را تجویز کردن.

عملم سبک و کم تهاجمی بود و حدود 2 هفته دوران نقاهت داشتم.

امروز بعد از گذشت یک‌سال از درمانم نه دردی دارم و نه علائم قبلی را دارم و پریودهام منظم شده.

واقعا از اینکه پیش دکتر گرگین درمان شدم راضیم و خیلی دکتر صبوری بودن و هنوز هم باید تحت نظارت باشم و برای معاینات دوره ای هر 6 ماه یکبار مراجعه می کنم.

سوالات متداول

به سوالات شما عزیزان در ادامه پاسخ می دهیم:

آیا کیست تخمدان باعث ناباروری می‌شود؟

کیست تخمدان به تنهایی باعث ناباروری نمی شود اما انواع خاصی از آن مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک یا اندومتریوز باعث ایجاد اختلال در تخمک گذاری یا انسداد لوله فالوپ می شود که باعث ی شود باروری به مشکل بخورد.

اگر کیست های عملکردی دارید نگران نباشید و این نوع از کیست ها معمولا بی خطر هستند و تاثیری بر روی باروری ندارد.

آیا کیست تخمدان خطرناک هست؟

معمولا بیشتر کیست های تخمدان خوش خیم هستند و خود به خود از بین می روند.

در برخی از موارد کیست ها ممکن است بزرگتر شوند و باعث ایجاد درد شوند و حتی امکان دارد کیست ها سرطانی باشند که باید در این موارد درمان به طور جدی آغاز شود.

درمان کیست تخمدان بدون جراحی امکان دارد؟

بله، درمان کیست تخمدان بدون جراحی کاملا امکان پذیر هست و بسیاری از کیست ها با روش های غیرجراحی مانند دارو درمانی و اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی بر طرف می شوند.