مراحل اندومتریوز

اندومتریوز یک بیماری شایع زنانه است و زمانی اتفاق می افتد که بافت مشابه آندومتر در خارج از رحم شروع به رشد کند.

این بافت غیر طبیعی در جای نامناسب می تواند تخمدان ها، لوله های فالوپ، دیواره های لگن و سایر ارگان های داخلی شکم را درگیر کند.

مبتلایان به اندومتریوز علائمی مانند درد شدید در دوران قاعدگی، دفع دردناک, درد حین دفع ادرار, درد هنگام رابطه جنسی و مشکلات باروری را تجربه می کنند.

مراحل اندومتریوز

به طور معمول اندومتریوز به چهار دسته تقسیم بندی می‌شود.

مرحله اول اندومتریوز جزیی

در این مرحله بافت اندومتر فقط در نواحی بسیار کوچک و سطحی در ناحیه لگن دیده می‌شود.

معمولاً این نوع اندومتریوز بدون چسبندگی بوده و هیچ نشانه ای از آسیب به ارگان های مجاور وجود ندارد.

بسیاری از بانوان در مراحل ابتدایی اندومتریوز و زمانی که بیماری در حد خفیف باشد اغلب هیچ نشانه غیر طبیعی را تجربه نمی کنند.

مرحله دوم اندومتریوز خفیف

در این مرحله ضایعات عمقی اندومتریوز در سونوگرافی تخصصی مشاهده می شود ولی گسترش کمی پیدا کرده است.

در این مرحله ممکن است کیست های کوچک در تخمدان شکل گرفته و چسبندگی خفیف در لگن شروع می‌شود.

مرحله سوم اندومتریوز متوسط

در این مرحله بافت اندومتر به عمق بیشتری از بافت های لگن نفوذ پیدا کرده باشد و چسبندگی متوسط در لگن ایجاد شود.

در این مرحله کیست های تخمدان و ضایعات عمقی در بافت های دیگر را ایجاد شود.

مرحله چهارم اندومتریوز پیشرفته

پیشرفته ترین نوع اندومتریوز زمانی رخ می دهد که بافت آندومتر بخش گسترده ای از شکم و لگن را در بر گرفته باشد و سایر ارگان ها مانند روده و مثانه با آندومتریوز درگیر شوند.

در این مرحله از بیماری نه تنها درد بیمار شدت پیدا می کند بلکه مشکلات جدی در باروری اتفاق می افتد و برای درمان نیاز است که بیمار تحت جراحی قرار بگیرد.

بررسی تفاوت اندومتریوز خفیف، متوسط و شدید

اندومتریوز یک بیماری رحمی پیچیده است و زمانی که بافت داخلی رحم به خارج از رحم انتقال پیدا می کند شرایطی کاملاً غیر عادی و خطرناک را ایجاد خواهد کرد.

مبتلایان به اندومتریوز خفیف ممکن است علائمی بسیار جزئی و محدود را تجربه کنند اما در اکثر مواقع شروع این بیماری علائم خاصی به همراه ندارد.

به همین دلیل اگر اندومتریوز سریع شناسایی شود می توان پیش از گسترش آسیب ها به درمان قطعی دست پیدا کرد.

راهکاری که برای تشخیص اندومتریوز خفیف استفاده می‌شود معاینات فیزیکی می باشد و یا در صورت نیاز و وجود موارد مشکوک تصویربرداری و یا لاپاراسکوپی زنان انجام می‌شود.

در اندومتریوز متوسط بیماران گاهاً علائمی را تجربه می کنند که از مهمترین آنها دردهای شدید دوران قاعدگی, درد هنگام رابطه جنسی, علایم گوارشی یا درد لگن بدون ارتباط یا قاعدگی باشد.

هر چقدر اندومتریوز گسترش پیدا کند تاثیرات منفی آن بر بدن نیز افزایش خواهد یافت.

زمانی که بیماران با اندومتریوز شدید مواجه می‌شوند علائم اندومتریوز آنها نیز شدت پیدا می کند و به مرور زمان نه تنها درد افزایش پیدا می کند بلکه امکان باروری در افراد نیز به طور کامل مختل خواهد شد.

اندومتریوز شدید باعث می‌شود تا بافت اندومتر با عمق بیشتری به بافت های لگنی نفوذ پیدا کند و در نهایت چسبندگی های قابل توجهی بین ارگان ها ایجاد می‌شود.

یکی از نکات بسیار مهمی که در مورد اندومتریوز باید بدانید این است که مراحل این بیماری به مرور زمان تغییر می کندو بیماری قابیلت پیشرفت دارد.

هر چقدر که اقدامات درمانی دیرتر اجرا شود بیماری پیشرفت بیشتری داشته و بخش های وسیع تری را درگیر می کند.

البته ممکن است که علارغم بیماری شدید فرد کاملا علامت یا با علایم خفیف باشد.

بنابراین ممکن است شدت بیماری با شدت علایم متناسب نباشد.

تاثیر اندومتریوز مرحله ۴ بر باروری در زنان

یکی از موضوعات بسیار مهمی که در مورد بیماری آندومتریوز مطرح می‌شود ناباروری زنان بر اثر این بیماری می باشد.

به طور معمول زمانی که چسبندگی های ناشی از آندومتریوز می‌تواند باعث تخریب یا انسداد لوله های رحم یا کاهش عملکرد تخمدانها یا کاهش کیفیت تخمک بشوند و احتمال باروری در آنها تا حد قابل توجهی کاهش پیدا می کند.

چسبندگی ایجاد شده در مرحله ۴ اندومتریوز جریان طبیعی تخمک گذاری را مختل می کند و قطعاً این مسئله احتمال باروری را در زنان کاهش می دهد.

مطالعات نشان می دهد که حتی اگر با وجود اندومتریوز تخمک گذاری اتفاق بیفتد تخمک های تولید شده کیفیت بسیار پایینی دارند.

به دلیل التهابات مزمن و تغییراتی که در محیط لگن ایجاد می‌شود تخمک ها آسیب دیده و قادر به باروری نخواهند بود.

اندومتریوز باعث ایجاد التهاب شدید در سیستم بدن می‌شود.

التهابات لگنی می تواند محیط را برای زنده ماندن تخمک نامساعد کرده و قطعاً در این شرایط مایع منی نیز از بین می رود.

زیرا اسپرم ها در شرایط نامساعد زنده نمی مانند و نمی توانند تخمک را بارور کنند.

در اکثر مواقع زمانی که بیماران به آندومتریوز مرحله ۴ می رسند اختلالات گسترده در لوله های فالوپ نیز می تواند مانع عبور تخمک و اسپرم از لوله های فالوپ شود.

احتمال باروری کاهش پیدا کرده و در این مرحله باعث ایجاد ناباروری می‌شود.

درمان اندومتریوز با شدت‌های متفاوت

درمان اندومتریوز با توجه به علایم بیمار, سن بیمار, وضعیت باروری متفاوت باشد و بر هر بیماری به طور اختصاصی روش درمان متفاوت است.

در بیماران با اندومتریوز خفیف استفاده از داروی ضد التهاب و داروهای هورمونی کمک زیادی به کاهش علایم می کند.

درد آنها کاهش پیدا کرده و داروهای هورمونی با سرکوب ضایعات اندومتریوز و کاهش پیشرفت بیماری کمک می کنند.

در این مرحله احتمال نیاز به جراحی برای بیماران کم است و در اکثر مواقع دارو درمانی کفایت می کند.

آندومتریوز شدید ممکن است در کنار دارو درمانی به جراحی هم نیاز داشته باشد.

پزشکان در این مرحله با حذف بافت آندومتریوز و برطرف کردن چسبندگی های ایجاد شده از گسترش بیماری جلوگیری می کنند و درد بیمار نیز کمتر می‌شود.

معمولا در این مرحله از اندومتریوز بانوان جوان همزمان درمان ناباروری نیز انجام می شود.

در بیماران آندومتریوز مرحله ۴ اغلب نیاز به روش های درمان IVF دارند.