جراحی لاپاراسکوپی چیست؟

جراحی لاپاراسکوپی یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های جراحی در پزشکی مدرن است که به‌دلیل دقت بالا و تهاجم کم، جایگزین مناسبی برای جراحی‌های باز سنتی شده است.

در این روش، پزشک از طریق چند برش بسیار کوچک در شکم، ابزارهای مخصوص و دوربینی ظریف به نام لاپاراسکوپ را وارد بدن می‌کند تا اندام‌های داخلی را مشاهده و در صورت نیاز جراحی کند.

جراحی لاپاراسکوپی نه‌تنها درد و خونریزی کمتری دارد، بلکه زمان بهبودی بیمار نیز به‌مراتب کوتاه‌تر است.

این روش در حوزه‌های مختلفی از جمله زنان، گوارش و اورولوژی کاربرد دارد و به پزشکان اجازه می‌دهد تا با دیدی دقیق‌تر، بیماری‌ها را شناسایی و درمان کنند.

به همین دلیل، امروزه جراحی لاپاراسکوپی به عنوان یکی از روش‌های ایمن، مؤثر و مدرن در مراقبت‌های پزشکی شناخته می‌شود.

جراحی لاپاراسکوپی چیست؟

جراحی لاپاراسکوپی یکی از روش‌های نوین و کم‌تهاجمی در علم پزشکی است که برای تشخیص و درمان بسیاری از بیماری‌ها، به‌ویژه در حوزه زنان، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این روش، پزشک از طریق ایجاد چند برش بسیار کوچک در ناحیه شکم، ابزارهای ظریف جراحی و دوربین مخصوصی به نام لاپاراسکوپ را وارد بدن می‌کند.

دوربین تصاویر دقیق و بزرگ‌شده‌ای از اندام‌های داخلی را به مانیتور منتقل می‌کند و به جراح این امکان را می‌دهد که با دقت بالا عمل جراحی را انجام دهد.

از مزایای اصلی جراحی لاپاراسکوپی می‌توان به خونریزی کمتر، درد خفیف‌تر پس از عمل، کاهش احتمال عفونت و بهبود سریع‌تر اشاره کرد.

این روش معمولاً برای درمان بیماری‌هایی مانند کیست تخمدان، اندومتریوز، چسبندگی لگنی و بررسی ناباروری استفاده می‌شود.

به‌دلیل کم‌تهاجمی بودن و نتایج مطلوب، امروزه لاپاراسکوپی یکی از پرکاربردترین روش‌های جراحی در زنان به شمار می‌آید.

انواع جراحی لاپاراسکوپی

جراحی لاپاراسکوپی یکی از مدرن‌ترین روش‌های درمانی است که امروزه در تخصص‌های مختلف پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این تکنیک با استفاده از برش‌های کوچک و ابزارهای دقیق انجام می‌شود و به پزشک اجازه می‌دهد با حداقل تهاجم، نواحی داخلی بدن را بررسی یا درمان کند.

در ادامه به چند نمونه پرکاربرد از انواع جراحی لاپاراسکوپی می‌پردازیم که هرکدام نقش مهمی در درمان بیماری‌های مختلف دارند.

لاپاراسکوپی معده

لاپاراسکوپی معده یکی از رایج‌ترین انواع این جراحی است که برای درمان مشکلاتی مانند چاقی مفرط، زخم معده، یا سرطان معده انجام می‌شود.

در این روش، پزشک با استفاده از لاپاراسکوپ، معده و سایر اندام‌های گوارشی را مشاهده می‌کند و در صورت نیاز اقدام به جراحی می‌نماید.

مزیت اصلی این روش کاهش درد، خونریزی و مدت بستری است.

بسیاری از بیماران پس از لاپاراسکوپی معده در مدت کوتاهی می‌توانند به رژیم غذایی سبک بازگردند و به فعالیت‌های روزمره خود ادامه دهند.

عمل لاپاراسکوپی رحم

در حوزه زنان، عمل لاپاراسکوپی رحم کاربرد گسترده‌ای دارد.

از این روش برای درمان مشکلاتی مانند فیبروم رحم، کیست تخمدان، چسبندگی لگنی یا بررسی ناباروری استفاده می‌شود.

این جراحی به پزشک امکان می‌دهد بدون نیاز به باز کردن کامل شکم، با دقت بالا بافت‌های داخلی را مشاهده و درمان کند.

مزیت مهم لاپاراسکوپی رحم این است که بیمار معمولاً درد بسیار کمی دارد و دوره نقاهت کوتاه‌تری را نسبت به جراحی باز تجربه می‌کند.

احتمال چسبندگی و عفونت در این روش به حداقل می‌رسد.

عمل لاپاراسکوپی کلیه

عمل لاپاراسکوپی کلیه معمولاً برای درمان سنگ کلیه، تومورهای کوچک یا ناهنجاری‌های مادرزادی به کار می‌رود.

در این روش، پزشک از طریق چند برش کوچک در پهلو یا شکم به کلیه دسترسی پیدا می‌کند و با کمک دوربین دقیق، ناحیه موردنظر را جراحی می‌نماید.

از آنجایی‌که این عمل آسیب کمتری به بافت‌ها وارد می‌کند، بیمار سریع‌تر بهبود یافته و درد پس از عمل نیز بسیار کمتر است.

به‌طور کلی، لاپاراسکوپی کلیه یکی از گزینه‌های ایمن و مؤثر برای درمان بیماری‌های کلیوی محسوب می‌شود.

در مجموع، انواع جراحی‌های لاپاراسکوپی به دلیل دقت بالا، درد کمتر و دوره نقاهت کوتاه‌تر، امروزه به عنوان گزینه‌ای برتر در درمان بسیاری از بیماری‌ها شناخته می‌شوند و روزبه‌روز کاربرد آن‌ها در شاخه‌های مختلف پزشکی در حال گسترش است.

کاربرد های لاپاراسکوپی

امروزه، بسیاری از جراحی‌های رایج را می‌توان به صورت لاپاروسکوپی انجام داد. 

با این حال، اینکه آیا شما کاندید مناسبی برای جراحی لاپاروسکوپی هستید یا خیر، به پیچیدگی شرایط شما بستگی دارد.

برخی از شرایط پیچیده ممکن است نیاز به جراحی را برای مدیریت بیماری منتفی کند. 

با این حال، جراحی لاپاروسکوپی به دلیل مزایای آن، مانند هزینه کمتر و نتایج بهتر، نسبت به روش پیش‌فرض ترجیح داده شده، در حال تبدیل شدن به فهرست رو به رشدی از روش‌های رایج است. 

لاپاراسکوپی کاربرد های مختلف داشته و برای تشخیص و درمان موارد زیر به کار گرفته می شود:

• برداشتن سنگ کلیه از نواحی مختلف مجاری ادرار
• انجام لاپاراسکوپی برای درمان فتق و زخم معده
• بای‌پس معده با روش لاپاراسکوپی برای کاهش وزن
• درمان حاملگی خارج رحمی به روش کم‌تهاجمی
• خارج کردن توده‌های خوش‌خیم در ناحیه شکم یا لگن
• آپاندکتومی (برداشتن آپاندیس) با لاپاراسکوپی
• کولکتومی (برداشتن بخشی از روده بزرگ)
• سیستکتومی (برداشتن مثانه یا بخشی از آن)
• پروستاتکتومی (برداشتن کامل یا جزئی پروستات)
• آدرنالکتومی (برداشتن غده فوق کلیوی)
• نفرکتومی (برداشتن یک کلیه یا بخشی از آن)
• اسپلنکتومی (برداشتن طحال)
• برداشتن کیسه صفرا به روش لاپاراسکوپی
• هیسترکتومی یا برداشتن رحم در جراحی‌های زنان

این موارد نشان می‌دهند که لاپاراسکوپی امروزه نه‌تنها در حوزه زنان، بلکه در جراحی‌های اورولوژی، گوارش، و حتی جراحی‌های پیچیده شکمی کاربرد گسترده‌ای دارد.

البته، این تکنیک‌های جراحی کم‌تهاجمی در بسیاری از نواحی دیگر بدن خارج از شکم و لگن نیز به روشی مشابه لاپاراسکوپی انجام می‌شوند، اما اصطلاحات آنها متفاوت است.

به عنوان مثال، در حفره قفسه سینه، جراح ممکن است از توراکوسکوپ برای مشاهده ریه‌های شما، از طریق برش سوراخ کلید استفاده کند یا در زانو، ممکن است از آرتروسکوپ برای همین منظور استفاده کند. 

مزایای استفاده از لاپاراسکوپی

استفاده از جراحی لاپاراسکوپی همراه با یکسری مزایا برای شخص بیمار است، این مزایا عبارتند از:

دوران بستری کوتاهی دارد و بیمار خیلی زود از بیمارستان مرخص می‌شود.

ریسک بروز عفونت در آن پایین است.

میزان درد ناشی از آن کم بوده و نیاز به مصرف داروی مسکن کمتری دارد.

بهبودی زخم ها سریع تر انجام می شود و اسکار و جای زخم کمتری دارد.

جراحی لاپاراسکوپی یا جراحی کم تهاجمی، جراحی است که از ابزارهای کوچک و چندین سوراخ کوچک در بدن بیمار استفاده می‌کند. 

این روش در مقایسه با جراحی باز که نیاز به برش‌های بزرگ تحت بیهوشی عمومی دارد، مزایای بسیاری دارد. 

در زیر به برخی از مزایا و فواید جراحی لاپاراسکوپی اشاره شده است:

در این روش، به جای یک برش بزرگ، چندین سوراخ کوچک در بدن ایجاد می‌شود. 

این سوراخ‌ها به بخیه‌های کمتری نیاز دارند که باعث کاهش زمان بهبودی بیمار می‌شود، همچنین احتمال عفونت و خونریزی کمتر است.

زمان بازگشت به عملکرد طبیعی پس از جراحی نیز در جراحی لاپاراسکوپی کوتاه‌تر است. 

بیماران معمولاً در مدت زمان کوتاه‌تری به فعالیت‌های روزانه خود باز می‌گردند و از بیمارستان مرخص می‌شوند.

در مورد جراحی لاپاراسکوپی، خون‌رسانی به بافت‌های اطراف کاهش می‌یابد و در نتیجه خطر تورم و آسیب به بافت‌های سالم اطراف محل جراحی کاهش می‌یابد.

بیمارانی که تحت جراحی لاپاراسکوپی قرار می‌گیرند، عموماً درد و علائم عفونت کمتری را تجربه می‌کنند.

جراحی لاپاروسکوپی باعث تحریک کمتر بافت‌های داخلی می‌شود و در نتیجه درد پس از عمل و چسبندگی کمتری دارد.

نتیجه بصری جراحی لاپاروسکوپی نیز معمولاً بهتر است. 

زخم‌ها کوچکتر و کم‌عمق‌تر به نظر می‌رسند و اغلب جای زخم کمتری نسبت به زخم‌های برشی باقی می‌گذارند.

با این حال، همیشه لازم است با پزشک متخصص خود مانند دکتر عاطفه گرگین مشورت کنید و از او در مورد مناسب بودن جراحی لاپاروسکوپی برای شرایط خود سوال کنید. 

هر بیماری ممکن است شرایط خاصی را ایجاد کند که نیاز به جراحی باز یا جراحی لاپاروسکوپی داشته باشد.

تجربه و مهارت جراح نیز در انتخاب نوع جراحی تأثیر می‌گذارد.

در صورت ابتلا به اندومتریوز، جراحی باید توسط جراح اندومتریوز انجام شود تا ضایعات به صورت کامل برداشه شود و ریسک عود بیماری کمتر شود. 

چگونگی انجام لاپاراسکوپی

برای انجام جراحی لاپاراسکوپی ابتدا برشی کوچک در ناف ایجاد می‌شود و با وارد کردن لوله های بایریکی به اسم تروکار، گاز دی اکسید کربن به داخل حفره شکم یا لگن وارد می گردد تا دیواره شکم از اندام های بدن جدا شده و بهتر بتوانند داخل شکم را ببینند.

با باد شدن شکم لاپاراسکوپ، در مانیتور موجود تصاویر داخل شکم و لگن مشاهده می گردد.

بعد از طریق برش های ایجاد شده دیگر ابزار های جراحی که باریک بوده و به راحتی از تروکار رد می‌شوند را وارد بدن می کنند.

در پایان جراحی، درنی در داخل شکم قرار می دهند تا مایعات اضافه و گاز را تخلیه کند. 

زمانی که جراحی انجام شد، پیش از بستن برش های موجود گاز های داخل حفره های شکمی و لگنی خارج می شود و سپس ناحیه های برش خورده با بخیه بسته می‌شوند.

اگر لاپاراسکوپی برای تشخیص یک بیماری انجام شود، معمولاً 30 تا 60 دقیقه طول می‌کشد.

البته با توجه به پیشرفت روش های تشخیصی امروزه کمتر به عنوان روش تشخیصی بکار می رود و قبل از اقدام به جراحی وسعت و شدت بیماری شناسایی و پلان درمانی مشخص می شود.

اگر برای درمان اندومتریوز جراحی انجام می دهید، مدت زمان بیشتری طول خواهد کشید.

لاپاراسکوپی تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، بنابراین شما در طول عمل خواب خواهید بود و هیچ دردی احساس نخواهید کرد.

چه افرادی باید لاپاراسکوپی انجام دهند؟

• بانوانی که دچار درد مزمن لگن با علت نامشخص هستند
• افراد نابارور بدون علت مشخص
• بیماران مبتلا به کیست تخمدان
• زنان مبتلا به اندومتریوز
• افراد مشکوک به چسبندگی های لگنی
• بیمارانی با خونریزی های غیرطبیعی

عمل لاپاراسکوپی برای چه افرادی مناسب نیست؟

• افرادی با بیماری های شدید قلبی یا ریوی
• بیماران دارای عفونت فعال در ناحیه شکم یا لگن
• کسانی که چسبندگی های بسیار گسترده دارند
• افراد مبتلا به اختلالات شدید انعقاد خون
• بیمارانی که تحمل بیهوشی عمومی برای آنها خطرناک است

نکات مراقبتی بعد از انجام لاپاراسکوپی

بعد از انجام جراحی لاپاراسکوپی باید یکسری نکات و مراقبت ‌ها را مورد توجه قرار دهید، این نکات و مراقبت‌ ها عبارتند از:

• برای مدت زمان ۲۴ ساعته پانسمان بر روی زخم باقی بماند.
• بعد از شستشوی زخم حتما آن را به خوبی و با سشوار خشک کنید.
• دارو های تجویزی پزشک را کامل و به موقع مصرف کنید.
• در صورت داشتن درد از مسکن استفاده کنید.
• برای پیشگیری از ایجاد لخته خون باید تحرک داشته باشید و به آهستگی راه بروید. همچنین با استفاده از جوراب های فشرده یا انجام تزریق هپارین یا انوکساپارین زیر جلدی از ایجاد لخته خون جلوگیری کنید.
• در طول هفته اول جراحی، کم کم تحرک خود را بیشتر کرده و با گذشته دو تا سه هفته به فعالیت های روزمره خود بازگردید.
• در رابطه با انجام فعالیت جنسی با پزشک خود صحبت کنید که بیشتر وابسته به وضعیت جسمانی که دارید است.
• برای مدت زمان 4 هفته از رانندگی کردن خودداری کنید.
• از پراکسید هیدروژن یا الکل روی زخم خود استفاده نکنید، زیرا می‌توانند روند بهبود را کند کنند.
• اگر زخم با لباس ساییده یا ساییده می‌شود، محل را با باند بپوشانید.
• برای مقابله با هرگونه خونریزی یا ترشحات واژن پس از لاپاراسکوپی لگن، به جای تامپون، از پدهای بهداشتی استفاده کنید.
• اقداماتی مانند پوشیدن جوراب‌های فشاری یا تزریق هپارین یا ضدانعقاد تزریقی طبق نظر پزشک در نظر گرفته می شود. 
• ممکن است بعد از عمل جراحی احساس خستگی داشته باشید زیرا بدن شما انرژی زیادی را صرف بهبودی می کند.
•  باید استراحت کنید ولی از بی حرکتی طولانی مدت خودداری کنید، چون ریسک ترومبوز و تخته شدن خون را افزایش مشدهد و خطر آمبولی ریه یا مغزی را تشدید میکند. 
• در صورت بروز تنگی نفس، درد قفسه سینه، تپش قلب، تب بالا، لرز، استفراغ، مشکل در ادرار کردن، درد شدید شکم، خونریزی، افزایش قرمزی در محل برش یا افزایش درد، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.

نحوه خوابیدن بعد از لاپاراسکوپی

بعد از جراحی لاپاراسکوپی، نحوه خوابیدن نقش مهمی در کاهش درد، پیشگیری از تورم و تسریع روند بهبودی دارد.

معمولاً توصیه می‌شود بیماران در چند روز اول به پشت بخوابند تا به برش‌های کوچک شکمی فشاری وارد نشود.

این وضعیت باعث می‌شود جریان خون بهتر گردش کند و از ایجاد درد در ناحیه زخم جلوگیری شود.

در صورتی که بیمار احساس ناراحتی در کمر یا شانه‌ها داشته باشد، می‌تواند با قرار دادن بالش زیر زانوها یا استفاده از بالش طبی در ناحیه کمر، وضعیت راحت‌تری ایجاد کند.

خوابیدن به پهلو (به‌ویژه پهلوی مخالف محل جراحی) معمولاً بعد از گذشت چند روز مجاز است، اما باید با احتیاط انجام شود.

پزشکان توصیه می‌کنند در دوران نقاهت از خوابیدن روی شکم خودداری شود تا فشار مستقیم به زخم‌ها و بافت‌های در حال ترمیم وارد نگردد.

رعایت این نکات موجب بهبود سریع‌تر و کاهش درد بعد از لاپاراسکوپی می‌شود.

موارد منع استفاده از لاپاراسکوپی

کلیه اعمال جراحی رشته زنان به جز سزارین توسط لاپاراسکوپی قابل انجام است که بسته به شرایط هر فرد و بیماری زمینه ای از جمله بیماری های قلبی عروقی یا ریوی ممکن است با محدویت همراه باشد که در باره هر فرد جداگانه تصمیم گیری می شود.

برخی افراد ممکن است برای جراحی لاپاروسکوپی مناسب نباشند. در اینجا برخی از شرایطی که ممکن است جراحی لاپاروسکوپی را نامناسب یا محدودکننده کند، آورده شده است:

• بیماران مبتلا به مشکلات قلبی عروقی جدی
• بیماران مبتلا به مشکلات تنفسی شدید
• عدم امکان تزریق گاز CO2

در جراحی لاپاراسکوپی، از گاز CO2 برای ایجاد فضای لازم جهت دسترسی به ناحیه مورد نظر استفاده می‌شود.

افرادی که مشکلات جدی ریوی یا قلبی دارند و نمی‌توانند گاز CO2 را تحمل کنند، نباید تحت جراحی لاپاراسکوپی قرار گیرند.

هر مورد خاص ممکن است الزامات خاص خود را داشته باشد که باید با پزشک شما در میان گذاشته شود.

پزشک شما می‌تواند با بررسی جزئیات وضعیت شما و ارزیابی کامل وضعیت پزشکی شما، تشخیص دقیق‌تری برای شما انجام دهد.

عوارض انجام جراحی لاپاراسکوپی

انجام جراحی لاپاراسکوپی دارای عوارض کمی است و به ندرت با بروز عوارض مواجه می گردد.

 معمولاً خطر کمی برای آسیب به اندام‌های داخلی که در طول لاپاراسکوپی بررسی می‌شوند، وجود دارد. که البته بستگی به سطح مهارت جراح با توحه به وسعت بیماری دارد.

تخمین زده می‌شود که عوارض جدی پس از لاپاراسکوپی در حدود 1 مورد از 1000 مورد رخ می‌دهد.

اگر عضوی سوراخ شود، ممکن است خون و سایر مایعات به بدن شما نشت کنند، در این صورت، برای ترمیم آسیب به جراحی دیگری نیاز خواهید داشت.

از جمله عوارض احتمالی ناشی از آن می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• ایجاد حالت تهوع و استفراغ
• داشتن درد در ناحیه زخم ایجاد شده
• وجود درد در قسمت شانه ها به دلیل گاز دی اکسید کربن وارد شده به بدن
• بروز عفونت (که با تب، قرمزی، درد، حالت تهوع و نفس تنگی همراه است)
• داشتن درد در قسمت شکم و لگن
• آسیب دیدن اندام های داخلی
• ایجاد لخته خون
• ملتهب شدن دیواره های شکمی
• خونریزی کردن

عوارض جدی پس از لاپاراسکوپی عبارتند از:

• آسیب به احشا
• آسیب عروق خونی
• آسیب به یک شریان اصلی
• عوارض ناشی از استفاده از گاز دی اکسید کربن
• واکنش آلرژیک جدی به بیهوشی عمومی
• لخته شدن خون در ورید 

بعد از جراحی لاپاراسکوپی در چه صورت باید فورا به پزشک مراجعه نمود؟

بعد از جراحی لاپاراسکوپی چنان چه با علائم زیر روبرو شدید سریعا به پزشک مراجعه نمایید:

• اگر درد ایجاد شده به جای بهبودی روز به روز شدید تر شد.
• اگر در قسمت شانه‌ های خود احساس درد زیادی داشتید و این درد در حال افزایش بود.
• در صورتی که در هنگام ادرار کردن خود با مشکل مواجه شده‌ اید یا احساس درد دارید.
• اگر خونریزی که دارید در حال افزایش است و با گذشت زمان برطرف نمی‌شود.
• اگر تورم اندام تحتانی و علایم ترومبوز دارید نیاز به برسی توسط پزشک متخصص می باشد.
• در صورتی که دمای بدن بالا است و تب دارید.
• اگر علائمی همچون تهوع، استفراغ، درد شدید شکم و عدم دفع مدفوع دارید.
• در صورتی که علائم دیگری چون تنگی نفس، درد قفسه سینه و تپش قلب دارید حتما به پزشک مراجعه نمایید.

هزینه جراحی لاپاراسکوپی

 با وجود اینکه تجهیزات لاپاراسکوپی بسیار گران است، ولی به دلیل دوره بستری کوتاه‌تر، مصرف داروهای کمتر، بازگشت سریع‌تر به کار و سایر مزایای این روش که قبلاً ذکر شد، مزایای بسیاری دارد.

البته بسته به اینکه کدام قسمت از بدن برای درمان تحت عمل جراحی قرار می‌گیرد و این جراحی توسط ربات یا به صورت دستی توسط جراح انجام می‌شود، این هزینه‌ها می‌تواند متفاوت باشد.

به عنوان مثال، انجام جراحی لاپاراسکوپی با ربات به دلیل دقت بالای آن، بیشتر از انجام جراحی لاپاراسکوپی با دست است.

بسته به اینکه دستگاه‌های مورد استفاده برای انجام جراحی لاپاراسکوپی چقدر مجهز باشند، هزینه‌های این جراحی می‌تواند کم و زیاد شود.

برای جزئیات بیشتر در مورد گزینه‌های پرداخت، با محل بیمارستان و پزشک خود مشورت کنید.

سوالات متداول

در این بخش با سوالات رایج در مورد جراحی لاپاراسکوپی بیشتر آشنا می‌شویم.

جراحی لاپاراسکوپی چگونه انجام می شود؟

در این روش، پزشک از طریق چند برش کوچک روی شکم، ابزارهای مخصوص و یک دوربین ظریف را وارد بدن می کند تا اندام های داخلی را مشاهده و در صورت نیاز درمان کند.

آیا لاپاراسکوپی درد دارد؟

درد پس از لاپاراسکوپی معمولا خفیف است و نسبت به جراحی باز بسیار کمتر می باشد.

بیشتر بیماران با مصرف مسکن های ساده درد را کنترل می کنند.

دوره نقاهت جراحی لاپاراسکوپی چقدر است؟

دوره نقاهت کوتاه تر از جراحی باز است و اغلب بیماران طی چند روز می توانند به فعالیت های روزمره بازگردند.

آیا لاپاراسکوپی خطرناک است؟

در صورت انجام توسط پزشک متخصص، این جراحی ایمن محسوب می شود و احتمال عوارض آن پایین است.

چه زمانی می توان بعد از لاپاراسکوپی به زندگی عادی برگشت؟

بیشتر افراد ظرف یک تا دو هفته به شرایط عادی زندگی خود باز می گردند.