هیستروسکوپی چیست؟

هیستروسکوپی نوعی روش تشخیصی جهت بررسی حفره رحم در مواردی از قبیل خونریزی غیرطبیعی رحم، پولیپ های رحم، فیبروهای داخل حفره رحم، خروج آی یو دی، خروج بقایای حاملگی است. 

برای انجام این روش تشخیصی از ابزاری به نام هیستروسکوپ استفاده می شود که لوله ای نازک است و در انتهای آن دوربین قرار می گیرد. 

هیستروسکوپی با بیهوشی عمومی انجام می شود اما معمولاً نیازی نیست که در بیمارستان بستری شوید و با مراقبت چند ساعته می توانید بعد از این اقدام تشخیصی به خانه بازگردید. 

انواع هیستروسکوپی

هیستروسکوپی در دو نوع تشخیصی و درمانی انجام می شود توضیحات تکمیلی آنها با هم مرور می کنیم:

هیستروسکوپی تشخیصی

برای تشخیص مشکلات رحمی و بررسی اختلالاتی مثل ناباروری، بررسی خونریزی های غیر طبیعی هیستروسکوپی تشخیصی انجام می شود. 

این تکنیک تشخیصی می تواند همراه با دیگر تکنیک ها مثل لاپاراسکوپی یا قبل از روش هایی مانند اتساع و کورتاژ مورد استفاده قرار داد.

هیستروسکوپی درمانی

این تکنیک برای درمان و اصلاح برخی بیماری ها و ناهنجاری های رحمی انجام می شود.

اگر در روند هیستروسکوپی تشخیصی وضعیت غیر طبیعی اعلام شود، هیستروسکوپی درمانی به طور همزمان انجام می شود تا از جراحی دوم جلوگیری نمایند. 

در طی هیستروسکوپی درمانی ابزارهای کوچکی برای اصلاح شرایط غیر طبیعی مورد استفاده قرار می گیرند و با ورود آنها به رحم دکتر عاطفه گرگین می تواند اقدامات درمانی را انجام دهد.

کاربردهای هیستروسکوپی

متخصصین فعال در حوزه زنان معتقدند که برای تشخیص و درمان هرگونه بیماری مهم است که ابتدا روش های تشخیصی را انجام دهند تا بعد از بررسی علت آسیب بهترین اقدام درمانی را انجام پذیرد. 

در روش درمان ناباروری و یا ناهنجاری رحمی، پولیپ رحم، فبروم داخل حفره رحم، خروج آی یو دی، خروج بقایای حاملگی وسایر مشکلات داخل رحمی هیستروسکوپی جایگاه ویژه ای دارد که برای شناسایی موارد خاص کاربرد خواهد داشت:

پولیپ رحم و فیبروم های رحمی

پولیپ و فیبروم رحم از جمله اختلالات شایعی هستند که ممکن است بانوان تجربه کنند.

برای تشخیص یا درمان و از بین بردن این توده ها می‌توان این جراحی را انجام داد که هم به عنوان روش تشخیصی و هم اقدام درمانی شناخته می شود.

مشکلات آندومتر

آندومتر لایه داخلی رحم است که ممکن است با مشکلاتی مثل چسبندگی یا سندروم آشرمن مواجه شود. 

برای تشخیص چنین آسیب هایی انجام هیستروسکوپی یک اقدام موثر است کسانی که به سندروم آشرمن مبتلا هستند قسمتی یا کل آندومتر را از دست می دهند که می تواند باعث تغییر در الگوی قاعدگی، باروری و چسبندگی رحم شود. 

متخصصان می توانند برای شناسایی هر کدام از این آسیب ها و درمان آنها هیستروسکوپی را انجام دهند.

تشخیص ناهنجاری های رحمی

وجود هرگونه اختلال یا ناهنجاری در رحم آسیب ها و مشکلات زیادی در پی دارد ضمن اینکه ممکن است این آسیب ها به طور مادرزادی وجود داشته باشند. 

برای این اختلالات می توان هیستروسکوپی را انجام داد و رحم تک شاخ، رحم دوشاخ و سپتوم در رحم ارزیابی می شود.

خونریزی غیر طبیعی رحم

پزشکان برای بررسی علت خونریزی شدید یا طولانی در قاعدگی و هرگونه خونریزی غیر طبیعی رحم وخونریزی های بین دوره های قاعدگی و بعد از یائسگی از روش هیستروسکوپی استفاده خواهند کرد.

مزایای هیستروسکوپی

با توجه به گسترش آسیب ها و بیماری های رحمی مهم است که بانوان به موقع تحت درمان قرار بگیرند و پیش از شروع درمان های تخصصی سایر روش های تشخیصی را برای ارزیابی بیماری های خاص انجام دهند. 

برای بررسی مشکلات رحمی، هیستروسکوپی یک روش موثر و کاربردی شناخته می شود، از مهمترین مزایای این روش می توان به کوتاه بودن دوره نقاهت اشاره کرد. 

ضمن اینکه در این تکنیک تشخیصی و درمانی کمترین میزان عوارض اتفاق می افتد و با کاهش احتمال عفونت می توان از سلامت بیماران محافظت نمود. 

در روند انجام این عمل نه تنها می توانند بیماری های رحمی را تشخیص دهند بلکه امکان درمان برخی ناهنجاری های رحمی و انواع بیماری ها همزمان با تشخیص وجود دارد. 

کلیه خدمات مربوط به ناباروری و درمان آن در روند عمل هیستروسکوپی انجام می پذیرد. 

امروزه این تکنیک تخصصی با مجهزترین دستگاه های پزشکی انجام شده و بانوان می توانند با این روش با کمترین میزان آسیب، عوارض و هزینه به درمان بیماری های رحمی کمک کنند.

بیماری‌های قابل تشخیص از طریق هیستروسکوپی

متاسفانه مشکلات زیادی می‌توانند باعث ناباروری در زنان شوند، اما خوشبختانه روش‌های درمانی کاربردی و مؤثر مختلفی برای درمان ناباروری طراحی و اجرا شده‌اند.

به عنوان مثال، روش‌هایی مانند IVF می‌توانند این مشکلات و مسائل مربوط به ناباروری را درمان کنند، اما از طریق هیستروسکوپی می‌توان علت اصلی اختلالات رحمی را نیز کشف کرد.

برخی از بیماری‌هایی که از طریق این روش قابل تشخیص هستند، در زیر فهرست شده‌اند.

• پولیپ‌های رحمی و فیبروم‌های رحمی
• مشکلات مربوط به پوشش داخلی رحم
• ناهنجاری‌های رحمی مانند مشکلات مادرزادی رحم، وجود سپتوم در آن، رحم دو شاخ و غیره
• خونریزی غیرطبیعی واژن
• فرسایش آندومتر
• ناباروری
• سقط مکرر

هیستروسکوپی چگونه انجام می‌شود؟

برای شروع، پزشک از بی‌حسی موضعی یا عمومی استفاده می‌کند. سپس از وسیله‌ای به نام اسپکولوم برای باز نگه داشتن رحم استفاده می‌شود.

سپس یک هیستروسکوپ وارد رحم شما می‌شود و یک محلول گاز یا نمکی به داخل رحم تزریق می‌شود. این کار به بهبود نمای پوشش رحم و باز شدن لوله‌های فالوپ کمک می‌کند.

هیستروسکوپ با وارد کردن یک لوله نازک مجهز به دوربین و نور به داخل واژن انجام می‌شود.

این روش یک عمل سرپایی است که نیازی به بستری شدن در بیمارستان یا مراقبت ویژه ندارد. معمولاً مقدار کمی بی‌حسی برای کاهش درد به دهانه رحم زده می‌شود.

برای برخی از افراد، بسته به شرایط یا ترجیح بیمار، از بیهوشی عمومی نیز استفاده می‌شود. این عمل معمولاً حدود 10 تا 30 دقیقه طول می‌کشد، بسته به دلیل انجام عمل.

اقدامات قبل از انجام هیستروسکوپی

وقتی جراح شما مطمئن شد که شما کاندید مناسبی برای هیستروسکوپی هستید، در مورد این روش با شما صحبت خواهد کرد و به هر سوالی که ممکن است داشته باشید پاسخ خواهد داد.

مهم است که قبل از جراحی، سابقه پزشکی و هرگونه دارو یا مکملی را که مصرف می‌کنید، به جراح خود اطلاع دهید.

برخی از اقداماتی که باید انجام دهید عبارتند از:

• عدم مصرف داروهای ضد انعقاد خون که از لخته شدن خون جلوگیری می‌کنند
• انجام معاینه فیزیکی
• انجام معاینه لگن
• انجام آزمایش بارداری
• انجام آزمایش خون
• هر آزمایش دیگری که ممکن است بسته به شرایط شما لازم باشد.

مراقبت های بعد از هیستروسکوپی

اکثر بانوان بعد از انجام هیستروسکوپی می توانند مانند قبل فعالیت های شخصی و روزانه خود را بدون محدودیت انجام دهند. 

اما ترجیح بر این است که حتماً تا پایان روز استراحت کنید و از انجام فعالیت غیر ضروری بپرهیزید. 

نکته قابل توجه این است که استفاده از بیهوشی عمومی باعث می شود تا بانوان چند ساعتی بعد از این روش تشخیصی و تا زمانی که اثر دارو از بین می رود استراحت بیشتر ضروری خواهد بود. 

در این شرایط محدودیت غذایی وجود ندارد و می توانید تغذیه طبیعی و روزانه خود را از سر بگیرید. 

ممکن است بعد از جراحی هیستروسکوپی انقباضات رحمی و دردهای مشابه دوران پریود را تجربه کنید یا حتی برای چند روز لکه بینی و خونریزی غیر طبیعی واژن را داشته باشید. 

این موارد کاملاً طبیعی است و جای نگرانی ندارد اما در صورتی که خونریزی و درد هر لحظه تشدید می شود به پزشک اطلاع دهید. 

از دیگر مراقبت های بعد از هیستروسکوپی اجتناب از رابطه جنسی به مدت دو تا سه هفته است.

البته نمی توانید روابط را تا پایان خونریزی و لکه بینی آغاز کنید زیرا احتمال ایجاد عفونت وجود دارد و برای مراقبت بیشتر مهم است که این نکته رعایت شود.

احتمالاً بعد از انجام هیستروسکوپی دردی مشابه با قاعدگی اتفاق می افتد.

ممکن است تغییر در عملکرد دستگاه گوارش و وجود گاز موجود در روده ها دردآور شوند و مدت زمانی طول می کشد تا شرایط بدن به حد نرمال برسد. 

طبق توصیه پزشک می توانید تا ۲۴ ساعت با وجود این چنین دردهایی از مسکن استفاده کنید. 

مصرف ایبوپروفن یا دیگر داروهای ضد درد که معمولاً در این شرایط کمک کننده است را با نظر پزشک می توانید استفاده نمایید. 

بعد از هیستروسکوپی استفاده از تامپون مجاز نیست برای جلوگیری از عفونت می توانید در پریودهای بعدی به جای تامپون از پدهای بهداشتی استفاده کنید. 

دوش گرفتن بعد از هیستروسکوپی مانعی ندارد اما از اونجایی که داروی بیهوشی حالتی مثل سرگیجه و ضعف شدید را ایجاد می کند.

بهتر است که برای حمام کردن در روزهای ابتدایی از دیگر افراد کمک دریافت کنید. 

مراقب تغذیه خود باشید، بعد از انجام این عمل مصرف غذاهای مقوی و نوشیدن آب و مایعات کافی به عملکرد بهتر بدن کمک می کند و نباید در این دوره به هیچ عنوان از نوشیدنی های حاوی الکل استفاده نمایید.

آیا هیستروسکوپی دردناک است؟

هیستروسکوپی عموماً یک روش کم تهاجمی در نظر گرفته می‌شود، اما بیماران ممکن است در طول یا بعد از عمل احساس ناراحتی یا درد کنند.

میزان درد تجربه شده به نوع هیستروسکوپی (تشخیصی یا درمانی)، تکنیک مورد استفاده و حساسیت فرد بستگی دارد.

در برخی موارد، بیماران در طول عمل ممکن است فشار یا گرفتگی خفیفی را احساس کنند، اما این احساسات معمولاً قابل تحمل هستند. برای کاهش ناراحتی، پزشکان ممکن است از بی‌حسی موضعی یا عمومی استفاده کنند.

پس از هیستروسکوپی، بیماران ممکن است درد خفیفی در شکم یا کمر تجربه کنند. این درد معمولاً شبیه گرفتگی‌های قاعدگی است و ممکن است از چند ساعت تا چند روز طول بکشد.

مسکن‌های بدون نسخه و استراحت می‌توانند به کاهش این درد کمک کنند.

به طور کلی، در حالی که هیستروسکوپی برای ناباروری ممکن است با مقداری ناراحتی همراه باشد، اکثر بیماران آن را قابل تحمل می‌دانند و هیچ عارضه جدی گزارش نشده است.

عوارض هیستروسکوپی

مهم است که هیستروسکوپی توسط متخصصان با تجربه و در مراکز مجهز انجام شود.

در موارد محدودی ممکن است افراد با عوارض این تکنیک تشخیصی مواجه شوند که از مهمترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

آسیب تصادفی به رحم

چنین آسیبی چندان رایج نیست اما متخصصان تلاش می کنند تا همواره از بافت رحم و بافت های مجاور به خوبی محافظت کنند.

در صورتی که این اتفاق نادر رخ دهد نیاز است که جراحی های ترمیمی نیز انجام پذیرد.

خونریزی بیش از حد در حین یا بعد هیستروسکوپی

خونریزی ناشی از هیستروسکوپی از جمله عوارض معمول بعد از هیستروسکوپی است.

معمولاً چند ساعت بعد از جراحی از بین می رود در صورت نیاز متخصصان برای مهار این عارضه دارو درمانی را آغاز می کنند.

عفونت رحم

یکی دیگر از دیگر عوارض هیستروسکوپی عفونت است که باعث ایجاد ترشحات بدبو از واژن شده و ممکن است تب و خونریزی شدید را به همراه داشته باشد.

چنین آسیبی با مصرف دوره کوتاه آنتی بیوتیک برطرف و درمان می شود.

احساس ضعف

بعد از هیستروسکوپی حس ضعف و بی حالی شدید کاملاً طبیعی است.

ممکن است بانوان بعد از انجام این تکنیک تشخیصی دچار ضعف شدید شوند که احتمالاً نشات گرفته از تزریق داروی بیهوشی است.

هزینه جراحی هیستروسکوپی

جراحی هیستروسکوپی از روش‌های کم‌تهاجمی برای تشخیص و درمان بیماری‌های رحمی است که به دلیل دقت بالا و دوره نقاهت کوتاه، طرفداران زیادی دارد.

هزینه این جراحی بسته به نوع عمل، تجهیزات مورد استفاده، تجربه پزشک و محل انجام آن متفاوت است.

معمولاً هیستروسکوپی تشخیصی نسبت به اقدامات درمانی مانند برداشتن پولیپ یا فیبروم هزینه کمتری دارد، اما تجهیزات پیشرفته و تکنیک‌های مدرن می‌تواند قیمت را افزایش دهد.

علاوه بر نوع جراحی و تجهیزات، محل انجام عمل نیز نقش مهمی دارد؛ بیمارستان‌های خصوصی هزینه بیشتری نسبت به کلینیک‌ها یا مراکز دولتی دارند.

تجربه و تخصص پزشک جراح هم مؤثر است، زیرا جراحان مجرب تعرفه بالاتری دارند، اما احتمال موفقیت عمل و کاهش عوارض پس از آن بیشتر است.

هزینه‌های جانبی مانند آزمایش‌های پیش از عمل، داروها و مراقبت‌های پس از جراحی را نباید نادیده گرفت.

بیماران با آگاهی از تمام این عوامل می‌توانند تصمیم‌گیری بهتری داشته باشند و برنامه‌ریزی مالی دقیق‌ی برای عمل انجام بدهند.